De verscheidenheid aan theesoorten is groot. Ook al komen de bladeren van dezelfde theeplant, de Camellia Sinensis, toch verschilt zwarte thee sterk van soort tot soort. Uiteenlopende smaken, een meer of minder uitgesproken bitterheid, productiemethoden, oogst, land van herkomst... Ontdek welk type zwarte thee het beste bij u past.
- De landen die zwarte thee produceren
- De verwerking van zwarte thee
- De oogst van theebladeren
- De verschillende soorten zwarte thee
De landen die zwarte thee produceren
China is het land dat het eerst in ons opkomt als we aan thee denken. Toch zijn er, als het om zwarte thee gaat, andere regio's die zeker de moeite waard zijn.
Chinese zwarte thee
De Chinezen zijn de grootste producenten ter wereld van groene, witte en zwarte thee.
Zwarte thee, die zij rode thee noemen vanwege de kleur van het gezette vocht, is voornamelijk bestemd voor export.
De verschillende provincies van China bieden een grote verscheidenheid aan soorten zwarte thee. De bekendste zijn de Keemun, de Lapsang Souchong en de Yunnan.
Oolong is eveneens zeer bekend, maar is eigenlijk geen echte zwarte thee. De oxidatie van de bladeren is namelijk niet volledig, waardoor Oolong zich bevindt tussen groene en zwarte thee in.
Japan, het andere theeland
Ook in Japan is de theecultuur heel belangrijk. Daar draait het echter voornamelijk om groene thee, waaronder de bekende matcha en Sencha. Aan deze laatste worden overigens tal van gezondheidsvoordelen toegeschreven.
De productie van zwarte thee in Japan is een relatief recent fenomeen.
Net als in China noemen de Japanners het rode thee, vanwege de kleur die het aan het water geeft (niet te verwarren met Rooibos).
De meest gewaardeerde Japanse zwarte theeën zijn gerookte varianten, zoals de Japan Lapsang.
Indiase zwarte thee
India is na China de grootste theeproducent ter wereld. Het land staat bekend om zijn uitstekende zwarte thee.
Die wordt verbouwd in tuinen, vaak op grote hoogte. Door de lagere temperatuur groeien de theebladeren trager, wat de zwarte thee een heel eigen karakter geeft, zelfs binnen eenzelfde variëteit.
De bekendste zwarte theeën zijn de Assam en de Darjeeling.
De verwerking van zwarte thee
De productiemethode speelt een bepalende rol in de kwaliteit van zwarte thee.
Het proces van klassieke oxidatie (fermentatie is een onjuiste term voor zwarte thee) leidt tot infusies van hoge kwaliteit.
Er bestaan ook andere, goedkopere en snellere methoden, die men aanduidt als CTC. Zwarte theeën die deze verwerking hebben ondergaan zijn weliswaar voordeliger, maar stellen smaakvol gezien vaak teleur.
Traditionele oxidatie van zwarte thee
Wanneer de Chinezen spreken over de fermentatie van zwarte thee, bedoelen zij daar iets anders mee dan wij.
Onze zwarte thee, de thee die in het Westen gedronken wordt, is een groene thee waarvan de bladeren een oxidatieproces hebben ondergaan. Fermentatie heeft dus alleen betrekking op heel specifieke theesoorten. Zo is Pu-erh een gefermenteerde thee.
Theebladeren oxideren al vanaf het plukken tot aan de fixatie. Er zijn echter meerdere stappen nodig om een meer of minder geoxideerde thee te verkrijgen:
- het verwelken;
- het rollen;
- de fixatie of roostering.
De CTC-methode: snellere oxidatie van zwarte thee
Afkomstig van het Engelse Crushing-Tearing-Curling, automatiseert dit proces de productie van zwarte thee. Minder respectvol voor de plant dan de orthodoxe methode, is de aldus verkregen thee voornamelijk bestemd voor distributie in theezakjes.
Hoewel de kwaliteit soms kan meevallen, is de smaak minder verfijnd. Deze theesoorten zijn wel vaak een stuk voordeliger in aanschaf, omdat ze goedkoper te produceren zijn.
De oogst van theebladeren
Een van de kwaliteitscriteria voor thee is de pluk. Met de hand plukken verdient uiteraard de voorkeur boven geautomatiseerde oogst, maar het is niet de enige bepalende factor.
Het juiste seizoen voor de theepluk
De theepluk vindt niet overal op hetzelfde moment plaats.
Sommige regio's kunnen het hele jaar door oogsten, terwijl andere, vanwege hun breedtegraad, moeten wachten op het voorjaar.
Tijdens de wintermaanden, wanneer er minder zonlicht is, gaan de theeplanten in winterrust. De oogst begint dan ook pas in het voorjaar. Dat is zo in India, in Darjeeling, maar ook in Japan.
Waarom is voorjaarsthee beter?
De verklaring is eenvoudig: de stijgende sapstroom zorgt voor frisse, kruidachtige tonen en een unieke smaak. Kenners kijken er dan ook reikhalzend naar uit.
De pluk van theebladeren
Nog een reden waarom voorjaarsthee meer in trek is, heeft te maken met de pluk zelf. Er zijn twee bijzonder gewaardeerde methoden:
- de keizerlijke pluk;
- de fijne pluk.
De keizerlijke pluk houdt in dat uitsluitend het knopje en de eerste scheut daaronder worden geplukt. De fijne pluk omvat de knopjes plus de twee volgende blaadjes.
Beide methoden geven de thee niet alleen meer smaak, maar laten ook toe te profiteren van alle gezondheidsvoordelen.
De jonge scheuten produceren antioxidanten om zich tegen de zon te beschermen. Ze bevatten op zichzelf al 80% van de antioxidanten die de theeplant aanmaakt.
De grove pluk betreft de drie tot vier eerste blaadjes van de plant en is bestemd voor een meer betaalbare thee.
Grades van zwarte thee
Zwarte thee is een bijzondere thee. Het volstaat niet om de tuin te kennen waar hij vandaan komt om te weten met welk type pluk men te maken heeft. Deze thee wordt namelijk vaak verkocht als blend. Een blend is een mengsel van verschillende theesoorten, samengesteld om de smaak in evenwicht te brengen en een bepaald aroma te bereiken. Om de kwaliteit van een zwarte thee te bepalen, bestaat er een specifieke classificatie in de vorm van grades:
- Souchong omvat de grote, lage bladeren.
- Bij grade Pekoe zijn de bladeren fijner.
- Flowery Pekoe (FP) duidt op tot balletjes gerolde bladeren.
- Orange Pekoe (OP) zijn de jonge bladeren van een late fijne pluk.
- Flowery Orange Pekoe (FOP) is de hoogste grade (al bestaat er in bepaalde regio's nog een verfijndere indeling). Het betreft de oogst van knopjes en de twee eerste bladeren.
De verschillende soorten zwarte thee
Zwarte thee kent een grote verscheidenheid. In principe kan van elke aanplanting, uit elke regio, zwarte thee worden gemaakt. Toch zijn sommige soorten bekender dan andere, om hun bijzondere kwaliteit. Natuur thee, theemengsel of gearomatiseerde thee: er is voor ieder wat wils.
Gerookte zwarte thee
Gerookte zwarte thee is een thee waarvan de bladeren geoxideerd en op zichzelf gerold worden, waarna ze gerookt worden, vaak met sparrenhout. Deze theeën zijn erg geliefd en lenen zich uitstekend als ingrediënt in tal van keukenrecepten. De bekendste zijn de Lapsang Souchong uit China en de Japan Lapsang. Overigens kunnen alle zwarte theeën gerookt worden, waardoor er varianten te vinden zijn uit alle uithoeken van de wereld.
Assam zwarte thee
De Assam zwarte thee, verbouwd in India, is een uitstekende ontbijtthee. De Engelsen weten dat maar al te goed en drinken hem 's ochtends graag met een scheutje melk. De smaak is vol en licht bitter. Hij wordt geproduceerd in de regio Assam, op lage hoogte. Het klimaat zorgt ervoor dat de theeplanten zeer productief zijn.
De bladeren van Assam thee worden vaak in twee rondes geplukt. De tweede oogst is doorgaans beter dan de eerste en staat bekend als Tippy Tea, vanwege de gele puntjes die op de theebladeren verschijnen.
Darjeeling zwarte thee
Ongetwijfeld de bekendste zwarte thee uit India. De cultivars groeien in de tuinen van Darjeeling, op hoogte, op de hellingen van de Himalaya. Hij wordt beschouwd als de beste zwarte thee ter wereld en wordt zelfs de "champagne onder de theeën" genoemd. Hij heeft fruitige tonen van muskaatdruif en amandel.
Earl Grey zwarte thee
De beroemde Earl Grey is eigenlijk een mengsel van verschillende zwarte theeën. Daarin kan gerookte thee voorkomen, zoals Lapsang Souchong, Darjeeling, Ceylon thee, soms zelfs Oolong... De samenstelling kan variëren, maar bevat altijd bergamot, waardoor het een gearomatiseerde thee is. Deze thee is bijzonder populair in Engeland, en er doen allerlei legendes de ronde over zijn oorsprong en uitvinder.
Ceylon thee
Een andere wereldwijd bekende thee: Ceylon thee. Hij wordt verbouwd in Sri Lanka (Ceylan was de vroegere naam van dit eiland), een voormalige Britse kolonie. Het is een bijzonder geval. Oorspronkelijk was Ceylon thee vrijwel uitsluitend zwarte thee, maar tegenwoordig zijn er ook groene en witte varianten te vinden. Toch is het de zwarte variant waarvoor hij het meest bekend staat. Sri Lanka hanteert eveneens een gradeclassificatie op basis van de hoogte van de aanplantingen: laag, hoog en middelmatig gelegen.
Die verschillen geven de Ceylon thee telkens een heel eigen karakter.