Is mate slecht voor je gezondheid?

Laten we het simpel houden: nee, mate is geen gevaarlijke drank. Deze Zuid-Amerikaanse infusie, gemaakt van de bladeren van Ilex paraguariensis, wordt al generaties lang dagelijks gedronken door miljoenen mensen in Argentinië, Uruguay en Brazilië. Net als koffie of groene thee verdient ze alleen om met een beetje gezond verstand gedronken te worden. De zeldzame risico's van mate komen niet van de plant zelf, maar van twee heel concrete voorwaarden: de hoeveelheid cafeïne die je binnenkrijgt en vooral de temperatuur waarop je het drinkt. Het goede nieuws: beide heb je volledig zelf in de hand.

← Terug naar de volledige gids

« Mate gevaren », « is mate gevaarlijk », « is mate kankerverwekkend »: dit zijn enkele van de meest voorkomende zoekopdrachten over deze drank. In deze gids scheiden we de echte voorzorgen van de fabels, op basis van betrouwbare bronnen en serieuze studies: de Europese Autoriteit voor voedselveiligheid (EFSA) voor cafeïne, en het Internationaal Agentschap voor Kankeronderzoek (IARC) voor de vaak verkeerd begrepen kwestie van mate en kanker.

De cafeïne in mate: effecten en grenzen

Mate is een stimulerende drank, door zijn cafeïnegehalte. Eén kop levert ongeveer 80 mg cafeïne, iets minder dan een filterkoffie en iets meer dan een thee. Juist daardoor is het een bondgenoot voor concentratie in de ochtend. Maar zoals bij elke bron van cafeïne kan overmatig gebruik bekende bijwerkingen geven: nervositeit, slapeloosheid als je het te laat drinkt, een snellere hartslag, angstgevoelens of lichte spijsverteringsklachten bij gevoelige personen.

Ter referentie: de EFSA oordeelt dat bij een gezonde volwassene een enkele dosis tot 200 mg cafeïne en een dagelijkse inname tot 400 mg (uit alle bronnen samen) geen veiligheidsprobleem vormen. Dat laat een ruime marge: het belangrijkste is rekening te houden met al je cafeïnehoudende dranken op een dag — koffie, thee, mate — en naar je lichaam te luisteren.

Mate en kanker: wat het IARC echt zegt

Dit is het punt dat de meeste zorgen baart, en waar nuance alles verandert. In 2016 herbeoordeelde het IARC mate. De conclusie is duidelijk: niet mate zelf is het probleem, maar het drinken van een zeer hete drank. Regelmatig een vloeistof van meer dan 65 °C drinken werd geclassificeerd als « waarschijnlijk kankerverwekkend » (groep 2A), vanwege een verhoogd risico op slokdarmkanker door herhaalde verbranding van de slijmvliezen.

Koud of lauw gedronken mate valt daarentegen in groep 3, dat wil zeggen zonder bewijs van een verband met kanker. Met andere woorden: het is de temperatuur, niet de plant. Omdat mate traditioneel heel heet wordt gedronken, rond 70 °C, volstaat het om het iets te laten afkoelen voor je het drinkt.

Een tweede factor verdient aandacht: het drogen. Sommige mates worden boven rook gedroogd, een proces dat PAK's (polycyclische aromatische koolwaterstoffen) kan vormen, ongewenste stoffen die ook in gerookte voeding voorkomen. Een kwaliteitsmate kiezen, idealiter biologisch en schoon gedroogd, vermindert deze blootstelling eenvoudig. Productkwaliteit maakt ook hier een echt verschil.

Een nuttige nuance tegen vooroordelen: aan mate worden soms afslankende eigenschappen toegeschreven. Hoewel de traditie een steuntje voor de spijsvertering erkent, laat geen enkel solide wetenschappelijk bewijs toe een afslankend effect te beweren: blijf nuchter bij zulke beloften en geniet van mate om wat het echt is.

Wie moet mate beperken of vermijden?

Zoals elke cafeïnehoudende drank vraagt mate om enkele gerichte voorzorgen. De belangrijkste contra-indicaties zijn:

• Zwangere vrouwen of vrouwen die borstvoeding geven: de EFSA raadt aan tijdens de zwangerschap niet meer dan 200 mg cafeïne per dag te nemen. Mate blijft mogelijk met mate, rekening houdend met andere dranken, maar vraag advies aan uw zorgverlener.
• Kinderen en adolescenten: de beschikbare gegevens zijn onvoldoende om een veilige drempel te bepalen; het is beter te vermijden.
• Personen die gevoelig zijn voor cafeïne, vatbaar voor angst, hoge bloeddruk of slaapstoornissen: verminder de hoeveelheid en vermijd mate laat op de dag.
• Bij medische behandeling of twijfel is de juiste reflex een zorgverlener te raadplegen.

Hoe geniet je met een gerust hart van mate

Onthoud het belangrijkste en mate wordt weer wat het is: een gezellige, weldadige drank, rijk aan antioxidanten, om zonder zorgen van te genieten. Onze tips:

• Laat je mate afkoelen: heet water maar nooit kokend. Vermijd kokend water en mik op ongeveer 70 °C, om zowel de smaak als je slokdarm te sparen.
• Zet in op matiging: één tot drie porties per dag volstaan ruim om van het stimulerende effect te genieten.
• Vermijd het 's avonds als je een lichte slaper bent.
• Kies een kwaliteitsmate, bij voorkeur biologisch en goed gedroogd.

Zin om deze drank in de beste omstandigheden te (her)ontdekken? Bekijk onze selectie biologische yerba mate, gekozen om kwaliteit en herkomst, en laat je meevoeren door dit warme Zuid-Amerikaanse ritueel — op precies de juiste temperatuur.

Mate en gevaren: veelgestelde vragen

Is mate kankerverwekkend?

Volgens het IARC betreft het risico zeer hete dranken (boven 65 °C), verbonden met een verhoogd risico op slokdarmkanker, en niet mate zelf. Lauw of koud gedronken is mate niet geclassificeerd als kankerverwekkend (groep 3). De drank laten afkoelen volstaat om dit risico uit te sluiten.

Hoe bereid ik mate veilig?

Gebruik nooit kokend water. Verwarm het water tot ongeveer 70 °C, laat trekken en daarna afkoelen voor je drinkt, en gebruik met mate.

Wat zijn de bijwerkingen van mate?

Bij overmatig gebruik: nervositeit, slapeloosheid, een snellere hartslag of spijsverteringsklachten, zoals bij elke cafeïnehoudende drank. Deze effecten verdwijnen als je de hoeveelheid vermindert.

Hoeveel mate mag je per dag drinken?

Dat hangt af van je gevoeligheid en je andere cafeïnebronnen. De EFSA stelt de veiligheidsreferentie op 400 mg cafeïne per dag voor een volwassene, het equivalent van meerdere koppen; één tot drie porties mate per dag blijven redelijk voor de meeste mensen.